Uczelnie czekają rewolucyjne zmiany

Marek Tomaszewski
,

12 października wicepremier i minister nauki i szkolnictwa wyższego Jarosław Gowin wziął udział w inauguracji roku akademickiego na Uniwersytecie Technologiczno-Przyrodniczym w Bydgoszczy. Podczas  swojego wystąpienia przedstawił Konstytucję dla Nauki – projekt reformy systemu szkolnictwa wyższego i nauki w Polsce.

– To reforma, którą, po pierwsze, postulowało, po drugie, zaproponowało w swoich głównych założeniach i po trzecie, uczciwie i rzetelnie przedyskutowało samo środowisko akademickie – mówił Jarosław Gowin.

Prace, debaty i konsultacje nad projektem reformy trwały ponad rok. – Konstytucja dla Nauki jest propozycją szerokich rozwiązań systemowych uwzględniających, m.in., nowy model skutecznego zarządzania uczelniami, zmianę kształcenia doktorantów, nowe ścieżki kariery akademickiej, łączenie potencjału dyscyplin naukowych, a także zwiększenie finansowania nauki i szkolnictwa wyższego w Polsce – powiedział minister.

Konstytucja dla Nauki łączy się z podniesieniem znaczenia statutu uczelni, a także zwiększeniem roli rektora. W rozwoju szkoły wyższej ma pomóc nowy organ – rada uczelni, która w ponad połowie będzie się składać z przedstawicieli otoczenia społeczno-gospodarczego. Jednocześnie dochowana zostaje najważniejsza tradycja akademicka – to sama wspólnota uczelni będzie wybierała władze szkoły. Dodatkowo uczelnia będzie oceniana jako całość, a nie jako poszczególne wydziały, co spowoduje wzmocnienie współpracy pomiędzy poszczególnymi dyscyplinami nauk oraz otworzy nowe możliwości.

Całkowitej przebudowie ulega model kształcenia doktorantów w Polsce. Reforma wprowadza szkoły doktorskie oraz zachowuje tryb  eksternistyczny. Dodatkowo każdy doktorant będzie miał zapewnione stypendium.

W ramach obecnych regulacji uczelnia publiczna mogła korzystać z kilkudziesięciu strumieni finansowania, każdy z odrębnymi zasadami, co do możliwego zakresu wydatkowania pieniędzy. Taka liczba uniemożliwiała prowadzenie elastycznej gospodarki finansowej uczelni i wymagała „znakowania każdej złotówki”. To ma się zmienić. Reforma musi iść w parze ze zwiększeniem nakładów na naukę. W 2017 roku Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego wspólnie z Narodowym Centrum Badań i Rozwoju przeznaczyło miliard złotych na konkurs „Zintegrowane Programy Uczelni”. Dodatkowo w przyszłorocznym budżecie na naukę zostanie przeznaczony miliard złotych więcej niż w roku bieżącym.

inauguracja_utp 15Obecnie zauważalne jest niedopasowanie struktury systemu szkolnictwa wyższego do wyzwań społecznych i gospodarczych. W badaniach Bilansu Kapitału Ludzkiego, prowadzonych w latach 2009-2014 w warunkach wysokiego bezrobocia, zwłaszcza wśród młodzieży, ponad trzy czwarte pracodawców poszukujących pracowników wskazywało, że nie może znaleźć osób o właściwych kompetencjach. Dlatego nowe regulacje wzmacniają rolę studiów o profilu praktycznym oraz ułatwiają prowadzenie studiów interdyscyplinarnych.

Utrzymane zostaną  dotychczasowe prawa i przywileje studentów, takie jak m.in. zasadę bezpłatności studiów stacjonarnych w uczelniach publicznych, system stypendialny oraz zniżki jak np. 50 proc. ulgi w opłatach za przejazdy publicznymi środkami komunikacji miejskiej.

Nowa ustawa przewiduje też wprowadzenie nowej formuły uczelni – uczelnię federacyjną. Minister Gowin jako przykład podał Uniwersytet w Berkeley, który nie jest jedną uczelnią, ale federacją rozsianych po Stanach Zjednoczonych placówek. Jak stwierdził, taka formuła byłaby naturalnym rozwiązaniem dla bydgoskich uczelni – Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego i Uniwersytetu Technologiczno-Przyrodniczego. Zaznaczył jednak, że ministerstwo nie będzie naciskać na uniwersytety, aby z tej ustawowej możliwości skorzystały.

Jak potwierdził rektor UTP, prof. Tomasz Topoliński, Senat uczelni wyraził zgodę na podjęcie rozmów w sprawie ścisłej współpracy z UKW.

Pełen zakres zmian, które wprowadza reforma systemu szkolnictwa wyższego i nauki znajduje się na stronie www.konstytucjadlanauki.gov.pl. Uwagi i opinie można zgłaszać do Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego za pośrednictwem poczty tradycyjnej oraz elektronicznej.

Reforma wejdzie w życie w roku akademickim 2018/2019.

materiał: Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego; zdjęcia: strona Uniwersytetu Technologiczno-Przyrodniczego w Bydgoszczy

Reklama